Pasen: rebellie van de zachtmoedigheid

Als het woord 'rebellen' valt, dan denken we al gauw aan ruig uitziende mannen (meestal mannen, ja) met een kalasjnikov of zittend op een open jeep met daarop een mitrailleur gemonteerd. Met brute bedreigingen en nietsontziend geweld proberen ze hun doelen te bereiken, meestal omdat ze zich politiek achtergesteld voelen of economisch niet delen in de rijkdom van hun land. Vaak gebeurt dit ten koste van vele doden en gewonden. Niet zelden zijn ouden van dagen, vrouwen en kinderen de eerste slachtoffers, de mensen die zich het minst kunnen verdedigen.

Door sommige van zijn tijdgenoten werd Jezus ook gezien als een rebel. Hij deed en zei dingen, die de gevestigde religieuze leiders de rillingen over hun rug deden lopen. Door zieken te genezen – nota bene op de sabbat! – , door het aan te leggen met mensen die als zondig werden beschouwd, door een buitenlander (!), een Samaritaan als boegbeeld van barmhartigheid op te voeren, door geldbeluste handelaars uit de tempel te verdrijven, haalde hij zich de woede op de hals van priesters en schriftgeleerden.

Maar nergens in de evangelieverhalen wordt Jezus beschreven met een wapen in de hand.

Hij zei zelfs tegen Petrus, toen die hem wilde verdedigen in de Hof van Olijven: 'Doe je zwaard weg, want wie het zwaard hanteert, zal erdoor omkomen.' Jezus had he-le-maal niks met wapens waarmee mensen gewond of gedood kunnen worden. Hij had wel iets met mensen die gewond, buiten gesloten, gekwetst of vernederd waren. Hij verzette zich tegen de gedachte dat zulke mensen 'het wel verdiend of aan zichzelf te danken hadden', waardoor ze in deze sores terecht waren gekomen. Jezus rebelleerde tegen de harteloze houding van wie precies de regels kende en van wie nog beter wist hoe die regels moesten worden toegepast. Hij kwam in opstand tegen de dictatuur van de procedures, waaraan mensen ondergeschikt werden gemaakt. Maar het wapen van zijn rebellie was geen dodelijk wapen, het was het wapen van de zachtmoedigheid.

Dat wapen heeft hem uiteindelijk zijn leven gekost. Einde verhaal.

Einde verhaal? De rebellie van de zachtmoedigheid kent geen einde. Hoe kwetsbaar ook, hoezeer het fragiele wapen ook een noodlottig einde lijkt op te roepen: de zachtmoedigheid laat zich niet klein krijgen. De eeuwen door hebben mensen zich opgetrokken aan deze kwetsbare, maar tegelijk krachtige en onverwoestbare levensweg. Het brute geweld, de pocherige Machers, de meedogenloze mooipraters zullen niet overheersen en overdonderen. Nee, de zachtmoedigheid en de barmhartigheid laten een levensweg zien die toekomst heeft.

Toekomst voor altijd. Dat vieren wij met Pasen.

Een zachte bries

Overweging op de 19e zondag door het jaar (jaar A)

Lezingen: 1 Koningen 19,9a.11-13a; Matteüs 14,22-33

Als je hier in Zeeland op de fiets zit, dan heb je eigenlijk altijd wel met de wind te maken. Soms heb je de wind mee, en net zo vaak ook weer tegen. Het kan gebeuren, dat de wind een aangename verkoeling brengt. Maar het gebeurt ook, dat de wind een verwoestende kracht laat zien. Het is een wonderlijk fenomeen, die wind. Ook al kun je hem niet zien, hij heeft altijd wel een bepaald uitwerking op onze wereld – ten goede of ten kwade.

De wind speelt in de lezingen van vandaag een vooraanstaande rol. Laten we eens kijken naar de situatie, waarin de profeet Elia zich bevindt. Hij heeft, voorafgaand aan de passage die we vandaag hoorden, stoere taal gebruikt en vernietigende tekens gesteld om de profeten van de god Baäl af te troeven. Er is immers maar één God, en dat is Jahweh. En toch is er hevige twijfel in Elia. Die ene God, is die nou echt wel zo prominent aanwezig in de wereld van de mensen, dat hij het kan opnemen tegen Baäl, de god van oorlog, van vruchtbaarheid en ontucht? Voor Elia hoeft het allemaal niet meer. Het is toch zinloos, denkt hij.

Gefeliciteerd!?

Overweging op de 4e zondag door het jaar (jaar A)

Lezingen: Sefanja 2,3; 3,12-13; Matteüs 5,1-12a

Bij een verjaardag, een jubileum of een huwelijksfeest brengen we aan de jarige, de jubilaris of het bruidspaar onze gelukwensen over. Proficiat, gefeliciteerd, van harte geluk gewenst: het kan in verschillende bewoordingen worden gezegd. Je wenst de ander het goede, het beste toe. En dat doen we met name als er blijde gebeurtenissen plaats vinden. Of bijvoorbeeld ook bij de jaarwisseling.

De nieuwe Mozes

In het evangelie vandaag horen we Jezus verschillende keren zeggen: 'Proficiat!' Maar als je goed luistert, dan gaat het hier niet speciaal over feestelijke of bijzondere gebeurtenissen. Eerder lijkt het tegendeel het geval te zijn. Jezus feliciteert mensen die arm van geest, verdrietig of zachtmoedig zijn. Hij wenst hen geluk omdat ze honger en dorst hebben naar gerechtigheid, vrede brengen of zachtmoedig zijn. Hij feliciteert hen – dat lijkt toch wel het toppunt – omdat ze vervolgd, uitgescholden en gehoond worden. Nou … je vraagt je af, of je met zulke omstandigheden eigenlijk wel gefeliciteerd wil worden.

De weg gaan = de weg doen

Overweging bij de 13e zondag door het jaar (jaar C)

Lezingen: 1 Koningen 19,16b.19-21; Lucas 9,51-62

Als je op vakantie gaat, kun je op verschillende manieren je route afleggen. Er zijn mensen die vooral het einddoel van hun reis voor ogen hebben. Daar willen ze bepaalde dingen gaan zien, en om er te komen moeten ze noodgedwongen de afstand afleggen tussen vertrek en aankomst. Er zijn ook mensen, die het einddoel minder belangrijk vinden dan de weg er naar toe. Ze nemen de tijd om onderweg eens goed rond te kijken. Ze laten op zich inwerken wat er tijdens het reizen allemaal te zien is. Ze laten zich verrassen door wat er op hun weg komt. Ze vinden het reizen zelf belangrijker dan het doel waar ze naar toe gaan. Deze twee manieren van reizen – gericht op het doel of gericht op het reizen zelf – zien we terug in de lezingen van vandaag. Ik denk overigens, dat beide aspecten ertoe doen. Het doel is belangrijk, maar ook de wijze waarop je het doel bereikt.

Missie

In het evangelie hebben we gehoord, dat Jezus vastberaden op weg gaat naar Jeruzalem. Hij heeft daar, in het centrum van de joodse godsdienst, een taak te vervullen. Het is zijn missie om daar, in Jeruzalem, Gods liefdevolle genade voor de mensen onder de aandacht te brengen – ook als dat zal leiden tot zijn verwerping en kruisiging. Die doelgerichtheid op de verkondiging van het koninkrijk van God is voor zijn missie van groot belang. Want in Jeruzalem zullen, zo lezen we vandaag, “de dagen van Jezus’ verheffing tot hun vervulling komen”. Met andere woorden: in Jeruzalem komt de missie van Jezus tot een beslissend hoogtepunt.