Luisteren met je hart

Overweging bij de 17e zondag door het jaar (jaar A)

Lezingen: 1 Koningen 3,5.7-12; Matteüs 13,44-52

Het gebeurt wel eens, dat een ander veel beter dan jijzelf in de gaten heeft wat voor jou goed is in die fase van je leven. Rond de afgelopen jaarwisseling kreeg ik van verschillende mensen signalen, dat ik meer afstand moest nemen van mijn werk. Maar ik wilde het in eerste instantie niet horen. Tot ik – vanwege die signalen – tenslotte het inzicht toeliet, dat het zo niet langer kon. Ik heb mij ziek gemeld en de tijd genomen om na te denken over hoe ik mijn werk op een andere manier, met meer voldoening, zou kunnen aanpakken.

Foto: PxHere.com

Zonder de signalen van mensen uit mijn omgeving was ik waarschijnlijk nog langer – te lang – doorgegaan met de oude manier van werken. Ik ben dankbaar, dat mensen mij gewezen hebben op de gevaren van die oude manier. Want deze mensen waren (en zijn) mensen die geluisterd hebben met hun hart.

Luisteren met het hart, dat is ook wat Salomo wilde leren. Hij vraagt God geen lang leven of macht over zijn vijanden. Hij vraagt om recht te kunnen spreken over de mensen die hem zijn toevertrouwd. Hij vraagt om wijsheid, zodat hij onderscheid kan maken tussen goed en kwaad, onderscheid tussen wat het leven van mensen mogelijk maakt en wat dat leven beknot. Luisteren met het hart, dat is een manier van luisteren en zien die verder gaat dan wat zich voordoet in de platte realiteit. Het is luisteren vanuit een liefdevol zien wat de ander nodig heeft, werkelijk nodig heeft.

Confronterend

Dat is trouwens niet altijd een dankbare taak. De signalen die ik rond de jaarwisseling kreeg heb ik een tijdlang naast mij neergelegd. Daar stonden ze dan met hun goede gedrag, de mensen die het beste met mij voor hadden. Wie luistert met zijn hart, kan op de ander best wel eens confronterend overkomen. Maar omdat zulke adviezen gegeven worden met de beste bedoelingen, moet je ervan uitgaan dat ze komen uit een goed hart. En waar die adviezen ruimte krijgen, waar ze worden opgevolgd, daar ontstaan nieuwe kansen. Daar krijgt de realiteit een andere, onverwachte invulling. Al is het wel zo, dat daarvoor soms een crisissituatie nodig is. Een situatie waarin noodzakelijke beslissingen genomen moeten worden. De vijf maanden waarin ik mij heb teruggetrokken van mijn werk waren voor mij een periode waarin ik heb leren zien, wat in mijn situatie werkelijk van waarde is.

Zien wat er werkelijk toe doet, dat kan vragen om radicale beslissingen. Dat hebben we beluisterd in de parabels uit het evangelie. Alles, werkelijk alles wat je hebt te gelde maken om een waardevolle schat in handen te krijgen: dat is een radicale beslissing. Alles op alles zetten om het rijk der hemelen het jouwe te noemen.

Hier en nu

Maar pas op: dat rijk der hemelen is er niet pas straks, na dit leven. Het kan hier en nu al vorm krijgen: als mensen bereid zijn om te zoeken naar een liefdevolle manier van samenleven. Als mensen bereid zijn om elkaar met barmhartigheid te bejegenen. Als mensen bereid zijn zich in te zetten voor een samenleving waarin het recht van de zwakste zegeviert. Jezus nodigt ons uit om voor die droom alles opzij te zetten wat er niet toe doet. En dat vraagt om een keuze die je dagelijks opnieuw moet maken. In die zin is het een radicale keuze, een keuze die geworteld is in je overtuiging dat het de moeite waard is om te luisteren met je hart. De moeite waard om te zoeken en te zien naar wat werkelijk van waarde is.

Zien wat werkelijk van waarde is, kunnen we dat ook leren uit de crisis die de corona-pandemie heeft veroorzaakt? Als we alleen maar terug willen naar het oude, dan hebben we er niets van geleerd. Misschien is het waardevolle van deze crisis wel, dat we bereid bleken om meer oog te hebben voor de mensen om ons heen. Op 17 maart kopte de PZC: 'Crisis haalt het beste in mensen naar boven.' Als voorbeeld werd genoemd: restaurant deelt gratis soep uit aan minima, ouderen en zorgpersoneel. Zo zijn er tijdens deze moeilijke periode veel meer mooie initiatieven te noemen, waarvan je hoopt dat die ook in de komende tijd blijvend zullen zijn. Maar dat vraagt dus om dagelijkse keuzes, die laten zien wat er werkelijk toe doet. Als we vasthoudend zijn in het maken van deze keuzes, als we ons er radicaal aan verbinden, als we steeds beter leren om te luisteren met het hart, dan zul je zien dat het rijk der hemelen ook nu al een hemel op aarde kan zijn.

Heilige bezieling

Overweging bij de 17e zondag door het jaar (jaar C)

Lezingen: Genesis 18,20-32; Lucas 11,1-13

In de Nederlandse media is er nauwelijks aandacht voor geweest. Maar onder andere de Engelse Daily Mail heeft er uitvoerig over bericht. Een aantal katholieke organisaties was betrokken bij protesten in Washington. Het ging over het onmenselijke beleid van de regering Trump om kinderen van Mexicaanse migranten aan de grens te scheiden van hun ouders. Verschillende priesters en religieuzen zijn gearresteerd en geboeid weggevoerd. Het protest, waar ook vertegenwoordigers van andere religies bij betrokken waren, mag je opvatten als een vurige smeekbede om rechtvaardigheid.

Foto: Reuters

Inwoners van de Verenigde Staten vragen hun nationale leider om tot inkeer te komen. Ze bidden de president om de gerechtigheid te laten zegevieren boven wat door de overheid wenselijk wordt geacht. Door zich geboeid te laten wegvoeren vormen de religieuzen en priesters een onmiskenbare aanklacht tegen de onmenselijkheid van het overheidsbeleid. Hoe vurig kan een smeekbede zijn, wanneer priesters en religieuzen opstaan van hun knielbanken en de straat optrekken om te pleiten voor meer menselijkheid en meer gerechtigheid?

Leven in overvloed

Overweging op de 17e zondag door het jaar (jaar B)

Lezingen: 2 Koningen 4,42-44; Johannes 6,1-15

Of het nou gaat om popmuziek of om klassieke gezangen: de liefde wordt daarin op vele manieren bezongen. Maar altijd worden daarbij beelden gebruikt om iets te zeggen, wat maar moeilijk in woorden is uit te drukken. 'Jij bent het zonnetje in mijn leven. Als jij lacht, dan lacht de hele wereld mee. Ik heb je lief met heel m’n hart en meer kan het niet zijn.' Beelden helpen ons om te zeggen wat niet gezegd kan worden. Ze helpen ons om iets te laten zien, waar we ons maar moeilijk een voorstelling van kunnen maken.

Ook in de bijbelverhalen worden beelden gebruikt om een perspectief te schetsen van wat we ons nauwelijks kunnen indenken. De overvloed die ons in het vooruitzicht wordt gesteld, wordt uitgebeeld in de wonderlijke manier waarop mensen gevoed worden. Zelfs het weinige voedsel blijkt voldoende te zijn om de honger van mensen te stillen. En waar honger overgaat in het gevoel van verzadiging, daar wordt het leven van mensen behoed en voortgezet. Voedsel is leven. Dat betekent, dat ons iets in het vooruitzicht wordt gesteld dat bijna onvoorstelbaar is: leven in overvloed.

Van onschatbare waarde

Overweging bij de 17e zondag door het jaar (jaar A)

Lezingen: 1 Koningen 3,5.7-12; Matteüs 13,44-52

Het opzetten van een bedrijf is, zo mag je aannemen, geen sinecure. Natuurlijk: je moet er je boterham mee kunnen verdienen. Maar je moet toch vooral een bepaalde passie hebben, een droom willen navolgen, om een product te vermarkten waarvan jij denkt dat mensen dit zullen willen afnemen. Om die droom te realiseren moet je heel wat werk verzetten, regelingen treffen en moeilijkheden overwinnen. Je moet ook van veel andere zaken willen afzien. Bijvoorbeeld het gemak van geregelde werktijden of de luxe van royaal vrije tijd. Maar omdat het jouw passie is, heb je dat er graag voor over. En die passie brengt ook een zekere ordening aan in je leven. Want jouw levensproject krijgt op deze manier een bepaalde betekenis en inhoud. Je leven krijgt überhaupt zin op deze manier.

Jan Luyken (1649-1712), De schat in de akker
(ets, 1712; Rijksmuseum Amsterdam)

Wat geldt voor het opzetten van een bedrijf, dat gaat ook op voor veel andere projecten die wij in ons leven ondernemen. Denk maar aan het aangaan van een levensrelatie of aan het opvoeden van kinderen. Maar ook aan het doen van vrijwilligerswerk of het belijden van je geloof. Datgene wat zin en betekenis geeft aan ons leven, daar willen we ons graag voor inzetten, daar willen we ons moeite voor getroosten. Het brengt ordening aan in ons leven, omdat alle andere wederwaardigheden en ervaringen, alle overige futiliteiten en onzin daaraan ondergeschikt zijn. Het aanbrengen van ordening en overzicht in ons leven, en het vinden van betekenis voor ons bestaan is van groot, is zelfs van levensbelang. Anders zouden we verzuipen in chaos.